DE WONDERE WERELD ACHTER HET VCA CERTIFICAAT

 

Van opleider naar examinator, hoe is dat gegaan?
“Koninklijke PBNA bestaat als sinds 1912 en is altijd een specialist geweest in technische opleidingen. Om verschillende redenen nam eigenaar Reed Elsevier afscheid van het instituut en werd het onderdeel van de Hogeschool Arnhem Nijmegen. Na de integratie van onze opleidingen in het HAN-pakket hebben we ons volledig gericht op de rol van examinator. Waarbij we overigens nog steeds boeken en ander opleidingsmateriaal uitgeven. En dat is best logisch, we hebben er veel ervaring in én we weten precies hoe we de inhoud volledig moeten afstemmen op de exameneisen. Daar moet ik wel bij vermelden dat we een strenge geheimhouding hanteren. Dat wil zeggen dat de auteurs van de boeken wel inzicht in de, zoals dat heet, openbare eindtermen hebben, maar geen inzicht hebben in de examens.”

Kan iedereen zondermeer examen doen bij PBNA?
“In principe wel. Iemand die bijvoorbeeld in opdracht van zijn werkgever een VCA-examen moet afleggen, heeft drie opties. Hij of zij kan alleen examen doen door op onze website een datum en locatie te boeken. Optie 2 is een boek kopen, jezelf daarmee voorbereiden en een examenplek reserveren. Of je gaat naar een opleidingsinstituut, daarvan zijn er een paar honderd in Nederland, voor een online training of een een- of tweedaagse opleiding. Of je regelt een in-company cursus. Er is namelijk voor het VCA-examen geen specifieke vooropleidingseis.”

“In 2017 hebben dan ook zo’n 200.000 mensen een VCA-examen gedaan. De belangrijkste reden daarvoor is simpelweg de noodzaak: VCA is een need-to-have certificaat. En de aanvragen komen vanuit de kandidaten zelf of vanuit bedrijven, en dus ook uitzendbureaus, die aan alle uitvoerende medewerkers de eis stellen dat ze dat certificaat hebben.”

Speelt de overheid nog een rol bij het opleiden of examineren?
“Nee. Het hele VCA-stelsel is geen wettelijk iets. En er is geen wet in Nederland die zegt dat je VCA moet hebben. VCA is een zelfregulerend systeem dat voortkomt uit de chemische industrie en dat in eerste aanleg door een aantal grote contractors is opgezet. Om een en ander te institutionaliseren, is op een bepaald moment de Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV) opgericht. Deze stichting, waarin Shell, DuPont, Dow Chemical en tal van andere bedrijven in de techniek vertegenwoordigd zijn, heeft het VCA-stelsel op basis van heldere criteria efficiënt en veilig ingericht.”

“Waar SSVV de stichting is die het beleid bepaalt omtrent de regelgeving voor VCA- of VCU-certificering van bedrijven, de diploma-eisen voor medewerkers bepaalt en de criteria voor examinering vaststelt, voert VCA Infra dat beleid uit. Zij vertalen eisen naar examens, naar opgaven en naar regels waar iedereen zich aan moet houden. Dat alles om de kwaliteit van de examens te borgen.”

Kijkend naar uitzendbureaus, is het voor een intercedent per definitie noodzakelijk VCU-gecertificeerd te zijn?
“Het is een soort keten. Als een opdrachtgever in de chemische industrie alleen met aannemers werkt die VCA-gecertificeerd zijn, dan zal die aannemer, als het nodig is, ook op zoek gaan naar mensen in het bezit van een VCA-certificaat. Als hij die mensen werft via een uitzendbureau, dan kun je er makkelijk van uitgaan dat hij alleen werkt met een uitzendbureau dat VCU-gecertificeerd is. Want die begrijpen zijn vraag, kennen de procedures, de werkwijze, et cetera. En om een VCU-gecertificeerd uitzendbureau te kunnen zijn,  moeten ook de intercedenten en leidinggevenden een VCU-certificaat hebben.”

Hoe zit het met veranderende wetgeving? De VCA-certificering is weliswaar niet vanuit de wetgever geregeld, maar het is wel de wetgever die bepaalt wat allemaal wel en niet mag of verplicht is. Is dat ook een kwestie van zelfregulering?
“Als de Europese regelgeving wordt aangepast, er verandert wat in de Nederlandse wet of in bijvoorbeeld de Arbowetgeving, dan moet dat wel in de opleiding en in de examinering worden opgenomen. Dat betekent dat jaarlijks vijf à tien procent van de stof wijzigt. Die wijzigingen worden geïnitieerd door de SSVV en uitgevoerd door VCA Infra. En een keer in de vijf à tien jaar is er een grootscheepse herziening.”

“De belangrijkste herziening van het afgelopen jaar, die in september 2017 is ingegaan, is dat er niet langer alleen maar getoetst wordt op feitenkennis – ik weet dat een helm rood moet zijn en dat er een zwart bandje om moet zitten – maar dat er ook getoetst wordt op inzicht en toepassing.”

Is een keer in de tien jaar herzien niet wat weinig?
“Een certificaat is tien jaar geldig en ja, in die tien jaar verandert er heel veel. In de markt gaan ook stemmen op dat tien jaar eigenlijk te lang is. Niettemin houden de samenwerkende partijen – SSRV, VCA Infra en de opdrachtgevers – vast aan die termijn. Vooral omdat er binnen het stelsel de verplichting bestaat om tien keer per jaar met je mensen een werkoverleg te hebben, specifiek gericht op een veiligheidskundig aspect. Daarin worden alle actuele zaken besproken en wordt de kennis up-to-date gebracht. Dat is noodzakelijk want VCA-gecertificeerde bedrijven worden door certificatiebureaus gecontroleerd.”

“Die controle gaat ver, er wordt nauwkeurig onderzocht of het bedrijf aan de regels voldoet. Iedere medewerker moet een basisdiploma hebben, iedere leidinggevende een leidinggevendendiploma, je moet aantonen dat je een veiligheidsbeleid voert, je moet aantonen dat je de mensen de juiste veiligheidsmiddelen verstrekt en je moet aantonen dat je de kennis up-to-date houdt. Gedocumenteerd en al.”

Iedereen houdt zich daaraan?
“Je kunt er een papieren tijger van maken. Maar als je het goed voor hebt met je mensen, kun je het ook effectief inzetten. Want het VCA-systeem is een erkend systeem dat door de arbeidsinspectie wordt beschouwd als een meerwaarde, het is bijna een soort ‘verzekering’.”

Hoe maak je eigenlijk inzichtelijk of zichtbaar dat iemand VCA-gecertificeerd is?
“Iedere geslaagde kandidaat krijgt een diploma. Dat diploma neemt de werkgever op in zijn personeelsadministratie want die heeft dat certificaat nodig voor de controlerende instantie. Dat certificaat blijft vaak bij bedrijven achter dus hanteren we ook pasjes waar in het kort de gegevens op staan van het behaalde certificaat. Nu kan alles wat op papier of op een pasje staat, worden gemanipuleerd. Daarom staan alle mensen die een certificaat hebben behaald geregistreerd in het centraal diplomaregister dat wordt beheerd door de SSVV. Bij twijfel is dit register de enige officiële bron om te verifiëren of iemand een diploma heeft.”

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Wellicht ook interessant