UITZENDSCOPE KIJKT VOORUIT NAAR 2019

Economische groei zet ook volgend jaar door

Een paar jaar economische groei hebben de herinneringen aan de economische crisis van tien jaar geleden voor veel ondernemers doen vervagen. De voorspoed is het nieuwe normaal. Ook 2019 ziet er veelbelovend uit. Of tekenen zich toch wolkjes aan de stralende hemel af? Een reality check.

Alle indicatoren staan op groen. Het kabinet rekent met een behoorlijke economische groei van 2,6 procent in 2019. De burger mag een forse koopkrachtimpuls verwachten waarvan een groot deel zeker in de vorm van uitgaven teruggepompt gaat worden in de economie. Ook de werkgelegenheid neemt nog steeds toe; tot een niveau waarbij er in een aantal sectoren sprake is van krapte.

Het is niet zo dat meteen de stormbal gehesen moet worden, maar het probleem moet wel serieus genomen worden, onderstreept Hans Biesheuvel, voorman van Ondernemend Nederland, dat de belangen van het MKB behartigt. ,,Gebrek aan personeel remt de groei. Er komen in 2019 ondernemers die hun plannen niet kunnen uitvoeren omdat ze de mensen niet kunnen vinden.”

Het kabinet rekent met een behoorlijke economische groep van 2,6 procent in 2019.

Biesheuvel betreurt het dan ook dat het kabinet geen serieus werk maakt van de flexibilisering van de arbeidsmarkt. ,,Want dat zou enorm kunnen helpen,” stelt hij. ,,De wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) die nu voorligt, stelt nog steeds een vaste dienstbetrekking voorop. Dat is niet meer van deze tijd. Het spreekt voor zich dat mensen op zoek zijn naar zekerheden, maar ook nu worden deze weer georganiseerd vanuit een vast contract. Terwijl er voorbeelden zijn van landen om ons heen waar dit radicaal anders geregeld is. Zoals Denemarken, daar heeft men gekozen voor een totaal andere aanpak. Maar in Nederland zit modernisering er nog niet in. Het kabinet komt met een oplossing uit de oude doos. Een gemiste kans. En dat terwijl flexibilisering een belangrijk middel is om de capaciteit van de arbeidsmarkt te vergroten.”

Het vastlopen van het pensioenoverleg geeft aan dat het poldermodel in een crisis verkeert. Zolang dat zo is, blijft het moeilijk om de arbeidsmarkt structureel te hervormen. De vakbeweging zal namelijk altijd blijven dwarsliggen.

Toch is Biesheuvel kijkende naar 2019 bovenal optimistisch gestemd. ,,Met name de implementatie van het belastingplan is goed voor het MKB”, stelt hij. ,,Je zag dat vorige kabinetten vooral bezig waren met het bestrijden van de crisis. Dit huidige kabinet investeert in het MKB. Dat is een heel positief signaal.”

Wel tekenen zich aan de horizon enkele donkere wolkjes af, die zeker in 2019 voor onzekerheid gaan zorgen. Zo lijkt het er nu al op dat de groei waarop dit kabinet rekent niet gehaald gaat worden. En dat is vervelend, want minder groei betekent een tegenvaller voor de schatkist, en die moet opgevangen worden.

Ook is er nog steeds grote onzekerheid over de gevolgen van de Brexit voor de Europese, en in het bijzonder de Nederlandse, economie. Meer dan tien procent van onze buitenlandse handel is met het buurland aan de andere kant van het Kanaal. Deze handel geeft dagelijks werk aan 200.000 mensen. Dertigduizend Nederlandse ondernemingen doen in meer of mindere mate zaken in het Verenigd Koninkrijk.

Hoewel de kans op een harde Brexit steeds kleiner wordt, blijven ondernemers voorzichtig. Veel is namelijk nog onduidelijk. Een simpel voorbeeld: Hoe staat het met de bloementoevoer aan de Londense bloemisten? Als die niet meer met een korte doorlooptijd kunnen worden ingevoerd, dreigt een miljoenenstrop. En dat zijn alleen nog maar de bloemen…

Becijferde het CPB in 2016 nog dat een harde Brexit ons land in 2030 1,2 procent van het bbp, zou kosten; in geld is dat een slordige 10 miljard euro. Inmiddels zijn er nieuwe studies verschenen die aangeven dat de kosten veel verder kunnen oplopen. Een harde Brexit (zonder handelsafspraken) kan ons land tot 2030 ruim 4 procent economische groei kosten. Dat betekent per werkende Nederlander 4000 euro.

Het is niet voor niets dat werkgeversorganisaties en het kabinet ondernemers die handelen met het VK ervoor waarschuwen dat de kans groot is dat in alle Brexitscenario’s de handel met het VK afneemt. Uiteraard is bij een harde Brexit de klap het grootst, maar ook bij de uitvoering van een ‘geregelde’ Brexit is er schade. Die schade wordt vanaf komend jaar zichtbaar.

Het valt Biesheuvel op dat zijn achterban zich weinig bezighoudt met de gevolgen van de Brexit. ,,Het lijkt erop dat veel ondernemers denken dat het wel goed komt. En als je ziet wat er in november op tafel ligt, dan begint het daarop te lijken.”

Maar de Brexit is niet het enige wolkje aan de horizon. De aangewakkerde handelsoorlog tussen China en de VS geeft veel onzekerheid, vooral aan Chinese kant. En dan zijn er natuurlijk ook nog de Italianen die al armpje drukkend met Brussel proberen een jubelbegroting door te drukken die grote schade kan toebrengen aan de economische stabiliteit van de Eurozone.

Een Eurozone die toch al hapert. Zo kwam de economie van Duitsland, de grote groeimotor, in het derde kwartaal van 2018 stil te vallen. Een zorgwekkend signaal, of slechts een adempauze? Analisten sussen de zorg hierover en houden het voorlopig op een tijdelijke dip. Maar niet te ontkennen valt dat de hapering van de Duitse economie voor Nederland reden zou moeten zijn voor beperkte dijkbewaking, want pas op termijn valt met zekerheid te zeggen of het echt een dipje was, of dat er een structurele reden achter de Duitse krimp zit.

Wel valt vast te stellen dat ook de Nederlandse economie enige vaart mindert. Het Centraal Bureau voor de Statistiek rapporteerde over het derde kwartaal van 2018 een groei van 0,2 procent. Dit is de kleinste groei in twee jaar. Op basis van ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) gaat het kabinet Rutte III nog uit van een groei van 2,6 procent in 2019. Gezien de recente nationale en internationale economische ontwikkelingen is de kans groot dat dit lager zal uitvallen.

Het lijkt erop dat veel ondernemers denken dat het wel goed komt.

En daar zit de adder onder het gras. Teruglopende economie leidt in veel gevallen tot lagere belastingontvangsten voor de schatkist en discussies binnen het kabinet over de geplande overheidsuitgaven. Ook rijst de vraag of het niet wenselijk is de economie aan te jagen met extra stimulansen door de overheid. Precies dat zijn politieke afwegingen die de coalitie onder druk kunnen zetten. Paar dat met de komende verkiezingen voor de Provinciale Staten en het is niet uitgesloten dat de coalitie aan het wankelen wordt gebracht.

Biesheuvel onderkent die signalen van teruglopende economische groei ook, maar ziet ze niet als rampzalig. ,,De groei van de afgelopen jaren zie ik deels als inhaalgroei. Nu komen we in rustiger vaarwater en nemen de groeipercentages ook af. Dat was te verwachten. Voor veel ondernemers is dat het signaal om weer op adem te komen. De druk raakt even van de ketel, waardoor bedrijven goed kunnen kijken welk deel van hun groei inhaalgroei was en wat nu precies de component ‘nieuwe groei’ was. Het spreekt voor zich dat een slimme ondernemer zich juist op die nieuwe groei richt. En dan wordt het zomaar weer een heel mooi 2019.”

In en uit in 2019

IN:

  1. Duurzaam ondernemen. Onder druk van het klimaatakkoord komen er steeds meer kansen voor ondernemers die op een duurzame manier van betekenis willen zijn voor de samenleving en ook nog eens een goede boterham hieraan kunnen verdienen.
  2. Lastendaling voor ondernemers. Het huidige kabinet heeft goed gekeken naar waar het ondernemers mee kan helpen. Door de doorvoering van een flinke lastenverlaging komt er meer geld vrij om te ondernemen.
  3. Reizen per openbaar vervoer. Het dichtslibben van de wegen maakt dat meer mensen zullen kiezen voor het openbaar vervoer. De spoorwegen nemen komende maanden tientallen nieuwe treinstellen in gebruik. Op de drukke trajecten is dit echter een druppel op de gloeiende plaat  en zal er in de spits niet voor iedereen een zitplaats zijn.

Uit:

  1. Poldermodel. Het vastlopen van het pensioenoverleg is een teken dat het poldermodel in diepe crisis verkeert. Het kabinet zal steeds vaker andere coalities zoeken om grote hervormingen door te voeren.
  2. WW-uitkeringen. Het gebrek aan arbeidskrachten wordt zo nijpend dat een WW-uitkering uit de mode begint te raken. Wie wil werken, kan werken.
  3. Thuiswerken. Meer en meer werkgevers verwachten hun werknemers weer op kantoor. Daar kan worden gespard en is er synergie tussen de collega’s.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Wellicht ook interessant